حسين مير حيدر

157

معارف گياهى ( فارسى )

استخوان در بچه‌ها « 1 » استفاده مىشود . 3 . پرسياوشان سياه ، در برخى كتب اين گياه را « جگرداروى سياه » ذكر كرده‌اند . به فرانسوى Capillaire noir و به انگليسى Black spleenwort گفته مىشود . نام علمى آن Asplenium adiantum nigrum L . مىباشد . گياهى است چندساله ، برگهاى آن مركب به طول حدود 10 سانتىمتر ، برگچه‌هاى اين برگها نيز تقسيم‌شده و بريده است . دمبرگها دراز به رنگ سياه براق است . بلندى گياه در حدود 40 - 10 سانتىمتر مىباشد . اين گياه روى ديوارهاى مخروبهء مرطوب و در نقاط سايه‌دار و در اراضى سنگلاخى و در خاكهاى سيليسى مىرويد . در ايران در مازندران ، رشت و آذربايجان در قره‌داغ و حسن‌بيگلو ديده مىشود . در هند نيز در كشمير در ارتفاعات 2500 - 1500 متر از سطح دريا مىرويد . از نظر خواص دارويى در هند از گياه كه تلخ است به عنوان داروى مدر و ملين استفاده مىشود . دم‌كردهء آن براى رفع ناراحتىهاى چشم تجويز مىشود و داروى مؤثرى براى معالجهء ناراحتىهاى طحال و يرقان است . خوردن دم‌كردهء آن در زنها موجب عقيم شدن مىشود ، در اروپا از جوشاندهء 50 - 20 گرم از برگ و سرشاخه‌هاى جوان گياه در صد گرم آب به عنوان قاعده‌آور و داروى نرم‌كنندهء سينه استفاده مىشود . 4 . گونهء ديگرى از اين گياه را كه در بعضى كتب فارسى با نام « چترك » و در كتب سنتى با نام « حشيشة الطحال » ذكر مىشود به فرانسوى Ceterach officinal و Dorade و Doradille d'Espagne و به انگليسى Stone - fern و Sclay spleenwort مىنامند . نام علمى آن Hemidictyum ceterach L . و يا Asplenium ceterach L . و يا Ceterach officinarum Wild . مىباشد . در بعضى مدارك نام اصلى اين گياه را Ceterach officinarum DC . نيز ذكر كرده‌اند . گياهى است چندساله ، برگهاى آن كمى ضخيم به رنگ سبز تيره ، زير برگها پوشيده از فلسهاى خرمايىرنگ ، تقسيمات برگ به شكل دندانه‌هاى قوسىشكل موجى است كه در كنار آنها تار وجود دارد . اين گياه روى ديوارها و در جاهاى سنگلاخ مناطق مديترانه‌اى مىرويد . در هند در كشمير و پنجاب و تا ارتفاعات 3000 متر ديده مىشود . در ايران در مناطق شمالى ايران در رشت روى ديوارها و در

--> ( 1 ) . Rickets